A fortificación de Vila Nova de Cerveira, máis propiamente o seu núcleo medieval, encóntrase situada no punto máis alto dun pequeno outeiro que se destaca na paisaxe circundante, o que permite o dominio visual dun amplo fragmento do río Miño. A exigüidade do espazo, no interior da fortificación, desde logo conduciu á expansión do aglomerado cara o exterior, para o Leste. Polo que o seu contorno máis próximo urbano, está constituído principalmente por edificios de vivendas, que xorden aliñados coas propias murallas, dificultando a visibilidade das murallas medievais a partir do exterior.
No entanto, a partir da Praza da Liberdade e do Terreiro, así como doutros puntos máis distantes, como a Praza do Municipio, a visibilidade do conxunto é aínda posible.
Existen dous accesos para o núcleo medieval, o principal pola porta dupla da Vila ou de Nª Sr.ª da Ajuda, e outro secundario pola porta da traizón, virada para o río.
O pequeno núcleo de poboación, constituído maioritariamente por agricultores e pescadores, viu o espazo defendido aumentar no momento das guerras da Restauración, coa construción dunha muralla defensiva, da que actualmente apenas restan vestixios. A súa situación nunha zona vulnerable en termos de defensa - porque é relativamente plana nun anaco de río facilmente navegable - sempre o expuxo aos perigos das guerras, polo que a construción do Fortín da Atalaia, nun punto alto e sobranceiro ao poboado, e do Forte de Lovelhe, a pouca distancia, durante as Guerras da Restauración, foron os medios encontrados para permitir esa defensa.
A autenticidade do entorno é relativa, xa que o traballo de fortificación da época da Restauración desapareceu e as intervencións no núcleo medieval foron innumerables. No entanto, a integridade da fortificación existente e o seu entorno, non se encontra ameazada neste momento.