O Forte de S. Francisco foi mandado edificar polo xeneral D. Francisco de Azevedo en 1642, facendo parte do conxunto de defensas constituído pola Praza-Forte da vila e a Atalaia do Espírito Santo.
A vista desde o interior da fortificación, para o exterior é rica, abarcando desde varios puntos de observación, practicamente toda a amplitude que vai da Serra d’Arga ata Valença, pasando pola visibilidade perfecta do curso do río e da fronte galega.
Posúe planta triangular, sendo reforzada nos ángulos, por cinco baluartes. Presenta unha estrutura portante de albanelaría de granito, con paramentos inclinados en altura, cara o interior. Sitúase no cumio dunha elevación e posúe un foso ao longo do perímetro. Os noiros que envolven o foxo foron executados en terra amontoada, técnica construtiva que non require encofrado, nin compresión de martelo ou mazo.
É composta pola mestura de subsolo de base arxilosa, con fibras ou agregado, composto por cascallo.29
O espazo exterior caracterízase por unha relativa uniformidade espacial coa excepción da zona máis ou menos ampla, situada logo da entrada principal. O foxo rodea toda a Fortaleza estando lixeiramente aterrado, porén proporcionando un percorrido de deambulación en torno á fortificación.
Os vestixios arqueolóxicos, quer no monte, onde o Forte se inclúe, quer nas inmediacións, son de grande importancia no coñecemento do poboamento de toda a rexión Miñota. Abarcan vestixios que van desde o Paleolítico ata ás invasións francesas, pasando pola Idade do Ferro e pola ocupación Romana.
En 1809, as construcións no seu interior foron destruídas por explosión, polas tropas napoleónicas.
29 in Martins & Correia, p.37